SYSTEM 01
Polityczny
Określa sposób podejmowania decyzji dotyczących wspólnoty. Tworzy instytucje, prawo i mechanizmy reprezentacji.
↗
Państwo, gospodarka, pieniądz, prawo, instytucje i systemy informatyczne tworzą niewidzialną infrastrukturę naszego codziennego życia. Korzystamy z niej niemal bez przerwy — często nawet o tym nie myśląc. To nasze nowe, niemal naturalne środowisko. Jednak nie wykreowała go natura. Systemy, jak dotychczas tworzył człowiek. Często są niedoskonałe - czy AI stworzy je lepiej?
System to sposób organizowania ludzi, informacji, zasobów i decyzji według określonych zasad.
Niektóre systemy są widoczne. Mają urzędy, budynki, regulaminy i pracowników.
Inne są niemal niewidoczne. Działają w komputerach, serwerach, sieciach bankowych i algorytmach.
Razem tworzą środowisko, w którym podejmujemy decyzje, pracujemy, zarabiamy, oszczędzamy, podróżujemy, leczymy się i komunikujemy.
Określa sposób podejmowania decyzji dotyczących wspólnoty. Tworzy instytucje, prawo i mechanizmy reprezentacji.
Organizuje przepływ pieniędzy, pracy, dóbr i usług. Wpływa na to, gdzie pracujemy, ile zarabiamy i co możemy kupić.
Wyznacza granice zachowań uznawanych przez państwo za dozwolone, wymagane lub zabronione.
Łączy ludzi, banki, przedsiębiorstwa i państwo poprzez pieniądz, kredyt, podatki oraz przepływ kapitału.
Przetwarza ogromne ilości danych. Decyduje o tym, jakie informacje otrzymujemy i jak szybko do nas docierają.
Tworzą go relacje, normy, instytucje, kultura i nieformalne zasady, które wpływają na nasze zachowanie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest dobrym przykładem miejsca, w którym spotykają się człowiek, państwo, prawo, finanse oraz technologia.
Współczesne funkcjonowanie ZUS opiera się nie tylko na pracy urzędników, ale również na rozbudowanych systemach informatycznych, które rejestrują, przetwarzają i przekazują informacje dotyczące ubezpieczeń społecznych.
Dla obywatela system może być niemal niewidoczny. Jego obecność ujawnia się w konkretnych momentach życia: podczas zatrudnienia, choroby, przejścia na emeryturę czy korzystania ze świadczeń.
Z czasem zaczynamy dostosowywać własne zachowanie do reguł systemów, w których żyjemy. System może więc wpływać na nasze decyzje, oczekiwania, rytm życia i sposób myślenia.
System nagradza określone zachowania i utrudnia inne. Z czasem uczymy się, jak działać, aby osiągnąć pożądany rezultat.
Nie każdy wybór jest dostępny. Regulaminy, prawo, ceny, procedury i technologie wyznaczają przestrzeń, w której podejmujemy decyzje.
System może sprawić, że określone zachowania zaczynamy uznawać za oczywiste, normalne lub konieczne.
Cyfryzacja sprawiła, że ogromna część relacji między człowiekiem a instytucją odbywa się bez bezpośredniego kontaktu z drugim człowiekiem.
Formularz, logowanie, identyfikacja, algorytm, baza danych, automatyczna weryfikacja i elektroniczna decyzja — wszystkie te elementy mogą tworzyć jeden ciąg zdarzeń.
Systemy informatyczne pozwalają rejestrować ogromną liczbę zdarzeń, których wcześniej nie dało się łatwo obserwować.
Czynności wykonywane dawniej przez człowieka mogą zostać zastąpione przez procedurę lub algorytm.
System może jednocześnie obsługiwać miliony osób, analizując ogromne ilości danych.
Im większa automatyzacja, tym ważniejsze staje się pytanie: kto odpowiada za działanie systemu?
Porządek, przewidywalność, bezpieczeństwo, możliwość obsługi dużej liczby ludzi, szybki dostęp do informacji oraz automatyzację wielu czynności.
Prywatność, elastyczność, możliwość indywidualnego podejścia oraz poczucie, że człowiek ma wpływ na proces, którego jest częścią.
Możemy jednak próbować je rozumieć. Wiedzieć, jakie mają cele, jakie informacje wykorzystują, według jakich reguł działają i w jaki sposób wpływają na nasze decyzje. Świadomość działania systemów jest jednym z warunków zachowania podmiotowości człowieka w coraz bardziej zorganizowanym i cyfrowym świecie.